Viết bởi Megan Colburn, Trưởng nhóm Marketing, Khan Academy Kids

Hiện nay, một trong những chủ đề gây tranh cãi nhất trong lĩnh vực giáo dục mầm non là: liệu có nên đưa công nghệ vào lớp học mầm non? Tháng trước, chúng tôi đã mời ba chuyên gia hàng đầu đến để cùng phân tích các nghiên cứu về vấn đề này. Câu trả lời hóa ra lại đa chiều, nhân văn và mang nhiều kỳ vọng hơn là chỉ một chữ “có” hoặc “không” đơn thuần.

Giới thiệu các chuyên gia

• Sal Khan là Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của Khan Academy, một tổ chức phi lợi nhuận với sứ mệnh mang đến nền giáo dục đẳng cấp thế giới hoàn toàn miễn phí cho bất kỳ ai, ở bất cứ nơi đâu.
• Tiến sĩ Kathy Hirsh-Pasek là Giáo sư Tâm lý học tại Đại học Temple, Nghiên cứu viên Cấp cao tại Viện Brookings và là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới về ngôn ngữ sớm, khả năng đọc viết, vui chơi và học tập ở trẻ. 
• Michelle Kang là Giám đốc điều hành của NAEYC (Hiệp hội Quốc gia về Giáo dục Trẻ nhỏ), tổ chức lớn nhất cả nước chuyên thúc đẩy chất lượng giáo dục mầm non.

Dưới đây là những chia sẻ của họ.

“Công nghệ chỉ là một công cụ. Quan trọng là ai đang sử dụng nó.”

Phiên thảo luận mở đầu bằng việc đặt lại vấn đề về cách chúng ta tiếp cận câu hỏi.

Sal Khan cũng đồng tình với quan điểm này: “Đôi khi chúng ta quá chú trọng vào hình thức, mà quên mất vấn đề cốt lõi mình thực sự muốn giải quyết.” Đối với cả ba chuyên gia, câu trả lời không nằm ở việc có nên cho trẻ sử dụng công nghệ từ sớm hay không, mà là ở mục đích sử dụng, chất lượng và người giáo viên làm chủ công cụ đó.

Các nghiên cứu thực tế nói gì?

Tiến sĩ Hirsh-Pasek đã dành hàng thập kỷ để nghiên cứu cách trẻ nhỏ học hỏi và bà đã mang đến buổi chia sẻ những minh chứng rất rõ ràng.

Cùng với đội ngũ nghiên cứu của bà, tiến sĩ Hirsh-Pasek đã nghiên cứu về “sự xen ngang của công nghệ” (technoference). Hiện tượng này xảy ra khi điện thoại của người chăm sóc làm gián đoạn khoảnh khắc học tập của trẻ. Sự gián đoạn này cũng cho thấy rằng trẻ không thể ghi nhớ một kiến thức mới nếu một cuộc gọi điện thoại xen ngang quá trình tương tác, chỉ dạy của người chăm sóc. Hiện tượng này không chỉ đơn thuần khiến trẻ mất tập trung mà còn thực sự làm thay đổi khả năng tiếp thu của não bộ trẻ.

Tuy nhiên, các nghiên cứu về việc sử dụng công nghệ có chủ đích lại mang đến một góc nhìn khác. Những nghiên cứu so sánh giữa việc trẻ đọc sách điện tử cùng cha mẹ và đọc sách giấy truyền thống cùng cha mẹ cho thấy kết quả học tập hầu như không có sự khác biệt. Yếu tố quyết định không phải là định dạng sách, mà chính là sự hiện diện của ai đó bên cạnh trẻ.

Bộ khung 6 tiêu chí đánh giá chất lượng công nghệ giáo dục (EdTech)

Dựa trên nền tảng nghiên cứu, tiến sĩ Hirsh-Pasek đã xây dựng một bộ khung để đánh giá mọi sản phẩm học tập kỹ thuật số. Bà khẳng định một cách dứt khoát: nếu một công cụ không đáp ứng được các tiêu chí này, hãy bỏ qua nó.

Một công cụ tốt dành cho trẻ nhỏ cần phải:

• Chủ động, không thụ động: Trẻ phải được thao tác, hoạt động thay vì chỉ ngồi xem thụ động.
• Lôi cuốn nhưng không gây xao nhãng: Những hiệu ứng âm thanh và hình ảnh thừa thãi làm trẻ mất tập trung khỏi nội dung bài học sẽ triệt tiêu hiệu quả học tập.
• Có ý nghĩa: Nội dung học tập phải mang tính liên hệ, gần gũi với trẻ.
• Tương tác xã hội: Công cụ phải được thiết kế để khuyến khích sự tham gia cùng trẻ của bạn bè hoặc người lớn, chứ không làm trẻ bị cô lập.
• Có tính lặp lại: Các khái niệm cần được ôn tập lại và nâng cao dần.
• Mang lại niềm vui: Công cụ học tập phải thực sự thú vị và vui vẻ.

Bà giải thích thêm: khi hội đủ sáu yếu tố trên, trẻ sẽ xây dựng được bộ kỹ năng mà các nhà nghiên cứu gọi là “6 chữ C”, bao gồm: Sự hợp tác (Collaboration), Sự giao tiếp (Communication), Kiến thức nội dung (Content knowledge), Tư duy phản biện (Critical thinking), Sự đổi mới sáng tạo (Creative innovation) và Sự tự tin (Confidence).

Công nghệ có thể thúc đẩy sự công bằng, nếu chúng ta tận dụng đúng cách

Michelle Kang đã đưa phiên thảo luận hướng về thực tế lớp học cũng như những thách thức mang tính hệ thống, mà nếu áp dụng công nghệ đúng cách, chúng ta có thể bắt đầu giải quyết chúng.

Một trong những khía cạnh bà nhấn mạnh là trẻ học song ngữ.

Bà cũng đề cập đến một vấn đề ít được quan tâm: sự kiệt sức của giáo viên. Ngành giáo dục mầm non đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng thiếu hụt nhân sự. Các giáo viên đang dần bỏ nghề. Không phải vì họ không yêu công việc này mà là do khối lượng công việc đang vượt quá sức chịu đựng của họ.

Kang chia sẻ: “Gánh nặng hành chính là một thực tế nhức nhối. Nó cướp đi thời gian của giáo viên dành cho trẻ. Liệu công nghệ có thể hỗ trợ các công việc giấy tờ, nhập liệu cho giáo viên để họ có thể làm tốt nhất chuyên môn của mình và dành thời gian cho học sinh?” Đó chính là câu hỏi mà những sản phẩm công nghệ giáo dục cần phải trả lời.

Trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục mầm non: Đầy hứa hẹn nhưng cũng cần cẩn trọng

Các chuyên gia đã rất thẳng thắn khi đánh giá về thực trạng của AI trong giáo dục mầm non hiện nay.

Tiến sĩ Hirsh-Pasek đưa ra quan điểm rất rõ ràng: theo bà, chúng ta nên hoàn toàn tránh xa các ứng dụng tích hợp AI để làm bạn với trẻ. Bà trích dẫn một báo cáo của Common Sense Media, trong đó ứng dụng tích hợp AI đã có phản hồi không phù hợp trong cuộc trò chuyện với một đứa trẻ.

Tuy nhiên, cả bà và Sal Khan đều công nhận tiềm năng dài hạn của AI trong khơi gợi những cuộc trò chuyện sâu sắc hơn trong gia đình, nuôi dưỡng trí tò mò của trẻ, hoặc giúp giáo viên tìm ra các hoạt động phù hợp với nhu cầu học tập của từng cá nhân.

“Tại Khan Academy Kids, chúng tôi sẽ nghiên cứu sâu hơn về lĩnh vực này trong những năm tới,” Sal cho biết. “Nhưng chúng tôi sẽ không vội cho ra mắt bất kỳ sản phẩm nào cho đến khi chúng tôi hoàn toàn tự tin rằng nó thực sự phát huy hiệu quả.”

Nhìn chung, tất cả đều đồng ý rằng công nghệ hiện tại chưa đủ khả năng để đánh giá các kỹ năng mềm như trí tò mò hay sự sáng tạo. Khi công nghệ đạt đến mức độ đó, tiêu chuẩn để được đánh giá là một công cụ chuẩn xác sẽ vô cùng khắt khe.

Nguồn: https://blog.khanacademy.org/technology-in-prek-classrooms/